Δεν ξέρω τι συμβαίνει, αλλά κάθε φορά που βλέπω κάποιο λευκό να με πλησιάζει, αγχώνομαι. Η καρδιά μου αρχίζει να χτυπά δυνατά, κι αμέσως αρχίζω ν’ αναζητώ μια οδό διαφυγής και τρόπους να υπερασπιστώ τον εαυτό μου. Τι γυρεύω σ’ αυτό το σημείο της πόλης μετά τη δύση του ηλίου; Μα δεν είχε πάρει το μάτι μου τις ύποπτες συμμορίες λευκών που καραδοκούσαν σε όλες τις γωνίες, πίνοντας Starbucks και φορώντας τα χρώματα της συμμορίας τους τιρκουάζ της Gap ή μοβ του J. Crew; Τι ηλίθιος που είμαι! Τώρα ο λευκός πλησιάζει πιο κοντά, όλο και πιο κοντά -και τότε- ουφ! Με προσπερνάει χωρίς να με πειράξει, κι αναστενάζω από ανακούφιση.
Οι λευκοί με τρομάζουν. Ίσως να είναι δύσκολο να το καταλάβετε -λαμβάνοντας υπόψη ότι κι εγώ είμαι λευκός- αλλά, βλέπετε, το χρώμα μου μού δίνει μια ιδιαίτερη αίσθηση. Για παράδειγμα, διαπιστώνω ότι είμαι πολλές φορές τρομακτικός κι επομένως ξέρω τι λέω. Πιστέψτε αυτό που σας λέω: αν βρεθείτε ξαφνικά περιστοιχισμένοι από λευκούς, καλύτερα να προσέχετε. Όλα μπορούν να συμβούν.
Ως λευκοί, έχουμε παρασυρθεί και νομίζουμε ότι είναι ασφαλές να βρισκόμαστε μαζί με άλλους λευκούς. Μας έχουν διδάξει από τη γέννηση μας ότι πρέπει να φοβόμαστε τους ανθρώπους με διαφορετικό χρώμα. Αυτοί είναι που θα σου κόψουν το λαιμό! Ωστόσο, καθώς ξανασκέφτομαι τη ζωή μου, βλέπω να προβάλλει ένα περίεργο αλλά αδιαμφισβήτητο μοντέλο. Όποιος μ’ έχει βλάψει στη διάρκεια της ζωής μου – το αφεντικό που μ’ απέλυσε, ο δάσκαλος που μ’ έκοψε, ο λυκειάρχης που με τιμώρησε, το παιδί που με χτύπησε με μία πέτρα στο μάτι, το άλλο παιδί που με πυροβόλησε με το όπλο του, ο διευθυντής που δεν ανανέωσε το συμβόλαιο για την εκπομπή μου, TV Nation, o τύπος που με παρακολουθούσε επί τρία χρόνια, ο λογιστής που εξαιτίας του πλήρωσα διπλάσιους φόρους, ο μεθυσμένος που έπεσε πάνω μου με το αυτοκίνητο του, ο διαρρήκτης που μου έκλεψε το στέρεο, ο εργολάβος που με υπερχρέωσε, η κοπέλα μου που με παράτησε, η επόμενη κοπέλα μου που με παράτησε ακόμα πιο γρήγορα, ο πιλότος του αεροπλάνου στο οποίο βρισκόμουν και τρακάρισε μ’ ένα φορτηγό στον αεροδιάδρομο (μάλλον θα είχε να φάει μέρες), ο άλλος πιλότος που αποφάσισε να πετάξει μέσα από έναν κυκλώνα, ο τύπος στο γραφείο που αφαίρεσε επιταγές από το μπλοκ των επιταγών μου και μου έκλεψε συνολικά δεκάξι χιλιάδες δολάρια — όλοι αυτοί ήταν λευκοί. Σύμπτωση; Δε νομίζω!
Ποτέ δεν μου έχει επιτεθεί μαύρος, ποτέ δεν μου έκανε έξωση μαύρος, ποτέ δεν μου έκλεψε την προκαταβολή μαύρος σπιτονοικοκύρης, ποτέ δεν είχα μαύρο σπιτονοικοκύρη, ποτέ δεν συναντήθηκα στο Χόλυγουντ με μαύρο στέλεχος, ποτέ δεν είδα μαύρο ατζέντη στο κινηματογραφικό/τηλεοπτικό πρακτορείο που με εκπροσωπεί, ποτέ δεν αρνήθηκε μαύρος στο παιδί μου να μπει στο πανεπιστήμιο της επιλογής του, ποτέ δεν ξέρασε πάνω μου μαύρος έφηβος σε συναυλία των Motley Crue, ποτέ δεν με σταμάτησε μαύρος μπάτσος, ποτέ δεν μου πούλησε σαράβαλο μαύρος πωλητής αυτοκινήτων, ποτέ δεν είδα μαύρο πωλητή αυτοκινήτων, ποτέ δεν μου αρνήθηκε μαύρος ένα τραπεζικό δάνειο, ποτέ δεν προσπάθησε μαύρος να θάψει την ταινία μου, και ποτέ δεν άκουσα μαύρο να λέει: «Σκοπεύουμε να καταργήσουμε δέκα χιλιάδες θέσεις εργασίας εδώ – καλημέρα σας!»
Δεν νομίζω ότι είμαι ο μόνος λευκός που μπορεί να προβάλει αυτούς τους ισχυρισμούς. Κάθε άσχημη κουβέντα, κάθε απάνθρωπη πράξη, κάθε ταλαιπωρία και πόνος που έχω υποστεί στη ζωή μου είναι συνδεδεμένα μ’ ένα λευκό πρόσωπο. Γιατί, λοιπόν, θα ‘πρεπε να φοβάμαι τους μαύρους; Κοιτάζω γύρω μου τον κόσμο στον οποίο ζω – και δεν μ’ αρέσει να λέω ιστορίες για μικρά παιδιά, αλλά δεν είναι οι Αφροαμερικανοί που έφεραν τον πλανήτη σ’ αυτή την οικτρή, τρομακτική κατάσταση. Πρόσφατα ένας τίτλος στο επιστημονικό ένθετο των New York Times έθετε το ερώτημα «Ποιος κατασκεύασε την υδρογονοβόμβα;» Το άρθρο αναφερόταν σε μια διαμάχη που είχε ανακύψει μεταξύ εκείνων που διεκδικούν τον έπαινο για την κατασκευή της πρώτης βόμβας. Ειλικρινά δεν μ’ ενδιαφέρει καθόλου — γιατί ήδη γνωρίζω τη μόνη σωστή απάντηση: «ΗΤΑΝ ΕΝΑΣ ΛΕΥΚΟΣ!» Κανένας μαύρος δεν κατασκεύασε ή χρησιμοποίησε ποτέ βόμβα με σκοπό να αφανίσει χιλιάδες αθώους, είτε στην Οκλαχόμα, είτε στο Κολουμπάιν14, είτε στη Χιροσίμα. Όχι, φίλοι μου, ο λευκός είναι πάντα ο υπεύθυνος. Ας ρίξουμε μια ματιά στον σχετικό πίνακα:
* Ποιος προκάλεσε τη μαύρη πανούκλα; Ένας λευκός.
* Ποιος ανακάλυψε τα PBC, PVC, ΡΒΒ και τα τόσα άλλα χημικά που μας σκοτώνουν;
Λευκοί.
* Ποιοι ξεκίνησαν τους πολέμους στους οποίους έχει μετάσχει η Αμερική; Λευκοί.
* Ποιοι είναι υπεύθυνοι για τα προγράμματα του FOX;
Λευκοί.
* Ποιος ανακάλυψε το ψηφοδέλτιο-πεταλούδα;
Ένας λευκός.
* Ποιος είχε την ιδέα να ρυπάνει τον κόσμο με τη μηχανή εσωτερικής καύσης;
Ένας ασπρουλιάρης, να ποιος.
* Το Ολοκαύτωμα; Αυτός δυσφήμισε φοβερά τους λευκούς (γι’ αυτό προτιμάμε να τον αποκαλούμε ναζί και τους συνεργάτες του Γερμανούς).
* Τη γενοκτονία των Ιθαγενών Αμερικανών; Λευκός.
* Τη δουλεία; Ασπρουλιάρης!
* Μέχρι στιγμής, στη διάρκεια του 2001, αμερικανικές εταιρείες έχουν απολύσει πάνω από 700.000 ανθρώπους. Ποιος διέταξε τις απολύσεις;
Λευκοί διευθύνοντες σύμβουλοι.
* Ποιος μου κόβει συνέχεια τη σύνδεση στο Ίντερνετ;
Κάποιος μαλάκας λευκός κι αν τον βρω, θα γίνει ένας νεκρός λευκός.
Κατονομάστε το πρόβλημα, την ασθένεια, τα ανθρώπινα βάσανα, ή την απελπισία και τη δυστυχία εκατομμυρίων και στοιχηματίζω δέκα δολάρια ότι θα σας κατονομάσω την επόμενη κιόλας στιγμή ένα λευκό ένοχο.
Κι όμως, τι βλέπω κάθε βράδυ στις ειδήσεις; Μαύρους που υποτίθεται ότι σκοτώνουν, βιάζουν, κλέβουν, μαχαιρώνουν, λεηλατούν, εξεγείρονται, πουλάνε ναρκωτικά, είναι νταβατζήδες, κάνουν πάρα πολλά παιδιά, πετάνε τα παιδιά τους από τα παράθυρα, είναι ορφανοί, άθεοι κι απένταροι. «Σύμφωνα με τις περιγραφές ο ύποπτος ήταν μαύρος… σύμφωνα με τις περιγραφές ο ύποπτος ήταν μαύρος… ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ Ο ΥΠΟΠΤΟΣ ΗΤΑΝ ΜΑΥΡΟΣ…». Σε όποια πόλη κι αν βρίσκομαι, οι ειδήσεις είναι πάντα οι ίδιες, ο ύποπτος είναι πάντα ο ίδιος απροσδιόριστος μαύρος. Απόψε βρίσκομαι στην Ατλάντα, και ορκίζομαι ότι το αστυνομικό σκίτσο του μαύρου ύποπτου στην τηλεόραση είναι ακριβώς το ίδιο με το σκίτσο του μαύρου ύποπτου που είχα δει χτες το βράδυ στο Ντένβερ και προχτές το βράδυ στο Λος Άντζελες. Σε όλα τα σκίτσα είναι συνοφρυωμένος, απειλητικός και φοράει το ίδιο καπελάκι! Μα είναι δυνατό να διαπράττει ο ίδιος μαύρος όλα τα εγκλήματα στην Αμερική;

Πιστεύω ότι έχουμε εθιστεί τόσο πολύ απ’ αυτή την εικόνα του μαύρου που φταίει για οτιδήποτε ώστε μας είναι αδύνατο να ξεπεράσουμε αυτή την πλύση εγκεφάλου. Στην πρώτη μου ταινία, το Roger & Me, μια λευκή γυναίκα στο γραφείο Κοινωνικής Πρόνοιας σκοτώνει ένα κουνελάκι χτυπώντας το μ’ ένα ξύλο για να το πουλήσει για «κρέας» αντί για κατοικίδιο. Μακάρι να είχα ένα κέρμα για κάθε φορά που κάποιος μου είπε τα τελευταία δέκα χρόνια πόσο «αηδιασμένος» και «σοκαρισμένος» ένιωσε όταν είδε να θανατώνεται μ’ αυτό τον τρόπο το «δύσμοιρο χαριτωμένο λαγουδάκι». Η σκηνή, είπαν, τους προκαλούσε αναγούλα. Ορισμένοι αναγκάστηκαν να κοιτάξουν αλλού ή να φύγουν από τον κινηματογράφο. Πολλοί αναρωτήθηκαν για ποιο λόγο περιέλαβα μια τέτοια σκηνή. Η ΜΡΑΑ (Motion Picture Association of America) αξιολόγησε την ταινία ως ακατάλληλη λόγω της σκηνής αυτής (κάτι που ανάγκασε την εκπομπή 60 Minutes να κάνει ένα ρεπορτάζ σχετικά με τη βλακεία του συστήματος αξιολόγησης). Δάσκαλοι μου γράφουν και μου λένε ότι χρειάστηκε ν’ αφαιρέσουν τις σκηνές αυτές για να μη βρουν τον μπελά τους επειδή προβάλλουν την ταινία μου στους μαθητές τους. Αλλά σε λιγότερο από δύο λεπτά μετά τη σκηνή με την κυρία και το λαγουδάκι, περιέλαβα μια άλλη σκηνή στην οποία η αστυνομία του Φλιντ πυροβολεί και σκοτώνει ένα μαύρο άντρα που φορούσε μια μπέρτα του Σούπερμαν και κρατούσε ένα πλαστικό παιδικό όπλο. Ούτε μία φορά —ούτε μία— δεν ήρθε κάποιος να μου πει: «Δεν μπορώ να πιστέψω ότι έδειξες στην ταινία σου να πυροβολείται ένας μαύρος! Ήταν φρικτό! Αηδιαστικό! Δεν μπορούσα να κοιμηθώ για βδομάδες!» Ένας μαύρος ήταν, βλέπετε, όχι ένα μικρό χαριτωμένο λαγουδάκι. Δεν σοκάρει η κινηματογράφηση της δολοφονίας ενός μαύρου (τουλάχιστον όχι για το συμβούλιο της ΜΡΑΑ που δεν είδε τίποτα το άσχημο στη συγκεκριμένη σκηνή).
Για ποιο λόγο; Επειδή ο πυροβολισμός εναντίον ενός μαύρου δεν σοκάρει πια — το αντίθετο μάλιστα. Και αυτό είναι φυσικό. Έχουμε εθιστεί τόσο πολύ να βλέπουμε μαύρους να σκοτώνονται —στις ταινίες και τις βραδινές ειδήσεις— ώστε φτάσαμε να το αποδεχόμαστε σαν δεδομένο.
Σιγά το πρόβλημα, άλλος ένας νεκρός μαύρος.
Έτσι κάνουν οι μαύροι – σκοτώνουν και σκοτώνονται.
Συνηθισμένα πράματα.
(Michael Moore – Ηλίθιοι Λευκοί)
(και άλλες θλιβερές δικαιολογίες για την κατάσταση της Αμερικής)